W czasie tej wojny przekonano się, ile zalet mają Rosjanie z kół dworskich. Kiedy byłam w Petersburgu, prawie nie widziałam tam ludzi młodych. Nawet ci, którzy byli żonaci, jedynacy, magnaci, właściciele olbrzymich fortun — wszyscy wstąpili do wojska jako zwykli wolontariusze. Kiedy widzieli swoje ziemie i domy spustoszone, myśl o tych stratach budziła w nich chęć zemsty, nigdy kapitulacji.
Takie zalety górują nad wszystkim, co wadliwa jesz¬cze administracja, nowa cywilizacja i despotyczne usta¬wy mogły za sobą pociągnąć w zakresie nadużyć, nie¬porządków i wad.
Gabinet przyrodniczy — Cerkiew Pietropawlo-wska; grobowce carów— Carskie Sioło — Zdo¬bycie Smoleńska przez Francuzów; zniechęcenie pani de Staël; smutne symptomy — Instytut Świętej Katarzyny; uprzejmoU cesarzowej — Brak oświaty w Rosji — Tragedia rosyjska — Patriotyzm narodu.
Zwiedziliśmy gabinet przyrodniczy, godny uwagi ze względu na okazy pochodzące z Syberii. Futra z tego kraju wzbudziły chciwość Rosjan, podobnie jak meksy¬kańskie kopalnie złota chciwość Hiszpanów. Był taki czas w Rosji, kiedy skórki kunie i wiewiórcze stanowiły pieniądz obiegowy, tak powszechna była potrzeba za¬bezpieczenia się przed zimą.
| |
|